Ventilatie van niet-residentiële gebouwen (EN 16798-3)
Ventilatie in utiliteitsgebouwen (kantoren, scholen, winkels, zorginstellingen) is vandaag belangrijker dan ooit. Niet alleen voor de gezondheid en het comfort van de gebruikers, maar ook voor de energieprestatie van gebouwen.
Daarom bestaat er in Europa een uitgebreid normenkader (EN 16798) rond binnenluchtkwaliteit en ventilatie. De belangrijkste norm voor niet-residentiële gebouwen is de Belgische norm NBN EN 13779 en NBN EN 16798-3.
In deze blog leggen we in duidelijke taal uit wat deze norm precies inhoudt, wat ze vervangt, en waarom ze zo belangrijk is voor ontwerpers, architecten en gebouwenbeheerders.
Wat is NBN EN 13779 en NBN EN 16798-3?
Deze normen zijn een reeks Europese normen die de regels vastleggen voor ventilatie, binnenluchtkwaliteit, energieprestaties en klimaatregeling in gebouwen.
De reeks is onderdeel van de “EPB-standaarden” (Energy Performance of Buildings) en bestaat uit meerdere delen. Lees ook: Waarom ventilatie belangrijk is voor jouw EPB-verslag.
De norm werd ontwikkeld om:
- de oude normen (waaronder EN 13779) te moderniseren,
- beter aan te sluiten op energie-efficiëntie-eisen,
- de berekening van ventilatie en luchtkwaliteit te harmoniseren in heel Europa.
EN 16798-3 is een Europese norm die prestatie-eisen vastlegt voor ventilatie- en luchtbehandelingssystemen in niet-residentiële gebouwen. De norm hoort bij de bredere normreeks EN 16798.
EN 16798-3 bepaalt hoe ventilatiesystemen moeten worden ontworpen en beoordeeld om te voldoen aan eisen rond:
- binnenluchtkwaliteit
- energie-efficiëntie
- comfort
- filtratie
- warmteterugwinning
- systeemintegriteit en regeling
Het gaat dus niet enkel over hoeveel lucht nodig is, maar over het volledige prestatieniveau van een ventilatie- of luchtbehandelingssysteem.
Opvolger van EN 13779
Veel HVAC-professionals kennen nog de vroegere norm NBN EN 13779:2007, de standaardreferentie voor utiliteitsventilatie in Europa en België. EN 16798-3 vervangt deze oudere norm.
Toch blijft EN 13779 in België vandaag nog vaak gebruikt, omdat EPB-regelgeving en Bijlage X er nog rechtstreeks naar verwijzen.
Maar inhoudelijk is EN 16798-3 de actuele Europese standaard.
Waarom gebruikt België nog steeds NBN EN 13779?
Omdat:
- EPB-wetgeving (en Bijlage X) nog niet formeel is aangepast,
- alle Belgische ventilatie-eisen (minimumdebieten, IDA 3) expliciet verwijzen naar 13779.
Dus: technisch is EN 16798 moderner, maar wettelijk blijft 13779 nog van kracht.
Voor welke gebouwen is EN 16798-3 bedoeld?
De norm is van toepassing op alle niet-residentiële gebouwen, zoals:
- kantoren
- scholen
- vergadercentra
- zorginstellingen
- winkels
- hotels
- sportgebouwen
- industriële gebouwen met menselijke bezetting
Het gaat specifiek om mechanische ventilatiesystemen:
- toevoersystemen
- afvoersystemen
- balansventilatie
- ventilatie met luchtbehandeling
- airconditioning
Natuurlijke ventilatie valt niet onder dit deel van de norm. Lees ook: Waarom natuurlijke ventilatie van een gebouw niet ideaal is.
Wat staat er in EN 16798-3?
De norm bevat vier grote blokken:
1. Binnenluchtkwaliteit (IDA-klassen)
Net als in EN 13779 wordt de luchtkwaliteit in vier klassen ingedeeld (IDA 1–IDA 4). Deze worden gebruikt om prestaties van ventilatiesystemen te beoordelen en ontwerpcriteria te bepalen.
2. Prestaties van ventilatiesystemen
De norm bevat eisen over:
- ventilatiedebieten
- luchtverdeling
- warmteterugwinning
- filtratie
- kanaaldichtheid
- lekverliezen
- systeemrendementen
- energieverbruik
Er wordt sterk gefocust op energie-efficiëntie en de interactie tussen ventilatie en gebouwenergieprestatie.
3. Luchtbehandelingssystemen (AHU’s)
Regels voor ontwerp en prestatie van:
- ventilatoren
- filtersystemen
- warmtewisselaars
- koel- en verwarmingsbatterijen
- regeling
Met aandacht voor:
- SFP (Specific Fan Power)
- drukbalans
- lekverlies tussen toevoer en afvoer
- hygiëne
4. Systeemregeling
De norm beschrijft hoe ventilatie- en behandelingssystemen moeten worden geregeld:
- tijdschema’s
- vraagsturing (CO₂, VOC, vocht)
- zonescheiding
- veiligheid en comfort
- minimale en maximale debieten
Dit sluit aan bij de EPB-modules die energieverbruik en comfort evalueren.
Belangrijkste verschillen met EN 13779
EN 16798:
- legt meer nadruk op energieprestatie in plaats van enkel luchtkwaliteit
- is gekoppeld aan de EPB-modules voor gebouwenergieprestaties
- werkt met een normatief document + een technisch rapport
- heeft modernere definities voor:
- filtratie
- ventilatiesysteemtypes
- lekdichtheid
- WTW-kwaliteit
- comfortparameters
De inhoud sluit nauwer aan bij de huidige Europese klemtoon op energiebesparing + binnenluchtkwaliteit samen.
Uw ventilatieproject verdient de juiste begeleiding
Deskundig advies is onmisbaar, zeker met de overgang van EN 13779 naar EN 16798-3. Als gespecialiseerd studiebureau ondersteunt Vinco Engineering u bij de studie van alle technieken binnen uw project, waaronder de volledige HVAC-techniek voor verwarming, koeling en ventilatie, zodat u verzekerd bent van een betrouwbaar, energie-efficiënt en normconform systeem dat perfect aansluit bij uw gebouw.
Vinco Engineering zorgt er voor dat uw project niet alleen technisch correct ontworpen is, maar ook administratief volledig in orde is. Wij denken graag met u mee over de beste ventilatie-oplossingen voor uw niet-residentieel project.V