EPB en de rol van de architect: wie doet wat?
Voldoen aan de EPB-eisen is geen eenvoudige opdracht. Zodra je bouw- of renovatieproject onder de energieprestatieregelgeving valt, brengt dat concrete taken en verantwoordelijkheden met zich mee voor verschillende partijen.
Toch blijft het voor veel bouwheren een technisch en administratief kluwen. Wie is verantwoordelijk? Wat doet de architect? En wat precies doet een EPB-verslaggever?
Eén ding is zeker: EPB is geen “bijzaak” die je op het einde even regelt. Het zit verweven in het volledige bouwproces.
Wie is er betrokken bij de EPB
EPB is geen taak van één persoon. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid waarbij meerdere partijen elk hun rol opnemen.
Bij een bouwproject spelen deze partijen een sleutelrol:
- De bouwheer (is aangifteplichtige en dus juridisch eindverantwoordelijk voor het behalen van de EPB-eisen, het aanstellen van een erkende EPB-verslaggever en het laten indienen van de EPB eindaangifte)
- De architect (integreert energieprestaties in het ontwerp en bewaakt de kwaliteit van de bouwschil en het concept)
- De EPB-verslaggever (berekent de energieprestatie, adviseert waar nodig en dient in opdracht van de bouwheer de officiële EPB-aangifte in)
- De ventilatieverslaggever (controleert en rapporteert of het ventilatiesysteem correct werd ontworpen, geplaatst en ingeregeld volgens de wettelijke ventilatie-eisen)
- De aannemers en installateurs (voeren de werken correct uit volgens plannen en leveren verplicht en op eerste verzoek de nodige technische attesten en bewijsstukken aan)
Twijfel je of je onder de EPB-regelgeving valt? Ontdek hier wanneer je EPB-plichtig bent.
Wat doet de architect binnen EPB?
De architect speelt een sleutelrol binnen EPB, ook al is hij niet automatisch de EPB-verslaggever. Vanuit zijn wettelijke opdracht moet hij erop toezien dat het ontwerp voldoet aan de geldende energieprestatie-eisen.
Concreet betekent dit dat hij:
- Het gebouw ontwerpt zodat het aan de EPB-eisen kan voldoen
- In zijn ontwerp rekening houdt met energieprestatie, isolatie, ventilatie en technieken
- Mee waakt over de correcte uitvoering van het ontwerp op de werf
- Signaleert wanneer wijzigingen de EPB-eisen in gevaar kunnen brengen
- De bouwheer informeert over keuzes die invloed hebben op de energieprestatie
De architect is dus geen administratieve EPB-verantwoordelijke, maar speelt wel een cruciale rol in het behalen van het uiteindelijke resultaat.
Kan een architect ook EPB-verslaggever zijn?
Ja, maar enkel wanneer hij of zij daarvoor erkend is. De erkenning als EPB-verslaggever is een aparte wettelijke bevoegdheid. Niet elke architect mag automatisch EPB-aangiftes indienen.
Verantwoordelijkheden binnen EPB: wie doet wat?
Naast de rol van de architect spelen nog verschillende andere partijen een belangrijke rol binnen EPB. Het behalen van de energieprestatie-eisen hangt namelijk af van een goede samenwerking tussen alle betrokkenen. Dit is wie wat doet binnen jouw bouwproject.
1. De bouwheer: eindverantwoordelijk
De bouwheer (ook “aangifteplichtige” genoemd) is juridisch gezien eindverantwoordelijk voor het behalen van de EPB-eisen. Worden de eisen of deadlines niet gerespecteerd? Dan riskeert de bouwheer een boete.
Dat betekent concreet dat de bouwheer:
- erop toeziet dat de startverklaring tijdig wordt ingediend
- erop toeziet dat de EPB-aangifte tijdig wordt ingediend
- ervoor zorgt dat het gebouw uiteindelijk voldoet aan de EPB-eisen
- de nodige stavingsstukken laat verzamelen en bijhoudt
- tijdig een erkende EPB-verslaggever, architect en ventilatieverslaggever aanstelt
Je bent dus niet alleen opdrachtgever, maar ook wettelijke verantwoordelijke. Zelfs wanneer de architect ontwerpt en de EPB-verslaggever de berekeningen maakt, blijft het jouw verantwoordelijkheid als bouwheer dat het gebouw uiteindelijk voldoet aan de energieprestatie-eisen.
2. De EPB-verslaggever: berekent en dient de aangifte in
De EPB-verslaggever is verplicht bij vergunningsplichtige bouwprojecten in Vlaanderen, het Brussels gewest en Wallonië. Hij of zij staat in voor de correcte opmaak en indiening van de startverklaring vóór de werken en de EPB-aangifte na de werken. Daarnaast geeft de verslaggever minstens en verplicht één schriftelijk advies over hoe het project aan de EPB-eisen kan voldoen.
Verantwoordelijkheden
De EPB-verslaggever:
- Rapporteert waarheidsgetrouw over de uitgevoerde werken
- Treedt onafhankelijk op
- Is erkend en beschikt over gespecialiseerde kennis
- Mag geen verslaggever zijn voor zijn eigen bouwproject
- Houdt rekening met detailberekeningen of standaardwaarden in overleg met de bouwheer
Taken voor de werken
Voor de start van de werken:
- Maakt hij een voorafberekening van de energieprestatie en het binnenklimaat
- Dient hij de startverklaring elektronisch in
- Geeft hij schriftelijk advies wanneer het ontwerp niet voldoet aan de EPB-eisen
Taken na de werken
Na de uitvoering:
- Stelt hij de voorlopige en definitieve EPB-aangifte op en dient die tijdig in
- Verzamelt en controleert hij de nodige stavingsstukken
- Stelt hij een technisch EPB-dossier samen en bewaart dit minstens 5 jaar
- Bezorgt hij een ondertekende versie van de aangifte aan de bouwheer die het EPB dossier 10 jaar moet bewaren.
Wijzigt tijdens de werf bijvoorbeeld het raamtype, het isolatiemateriaal, het verwarmingssysteem of de ventilatie-unit? Dan moet dit onmiddellijk gemeld worden aan de EPB-verslaggever. Anders kan de EPB-berekening afwijken van de werkelijkheid.
| Op zoek naar een erkende EPB-verslaggever? Vinco Engineering verzorgt de volledige EPB-verslaggeving voor zowel residentiële als niet-residentiële projecten. |
3. De ventilatieverslaggever: controleert het ventilatiesysteem
De ventilatieverslaggever is een aparte, verplichte rol binnen het bouwproces. Alleen erkende ventilatieverslaggevers mogen deze verslagen opmaken. De bouwheer kiest zelf wie hij aanstelt. Een EPB-verslaggever mag deze taak combineren, maar enkel wanneer hij ook erkend is als ventilatieverslaggever. De verslaggeving ventilatie is opgesplitst in een paar onderdelen : Zoe moet er iemand instaan voor de administratieve coördinatie van het dossier, het ventilatie – voorontwerp, de meting van de toevoer- en afvoer-ventilatiedebieten ter plaatse, de meting van de doorstroomopeningen onder de deuren en de opmaak van het nodige ventilatie prestatie certificaat voor ingave in de EPB software.
Taken vóór de werken
Vóór de start van de werken stelt de ventilatieverslaggever een ventilatievoorontwerp op. Dit:
- Beschrijft het gekozen ventilatiesysteem en geeft de gebruikte componenten weer
- Toont de ruimtelijke impact van het systeem
- Wordt opgeladen in de databank van de kwaliteitsorganisatie
- Is noodzakelijk voor de EPB-verslaggever om de startverklaring op te maken
Taken na de werken
Na de uitvoering stelt de ventilatieverslaggever een ventilatieprestatieverslag (VPV) op. Dit:
- Bevat de kenmerken van het geplaatste ventilatiesysteem
- Bevat de gemeten prestaties en debieten
- Wordt opgeladen in de databank van de kwaliteitsorganisatie
- Wordt gebruikt door de EPB-verslaggever voor de EPB-aangifte
Zonder correct ventilatievoorontwerp en ventilatieprestatieverslag kan het EPB-dossier niet volledig worden afgerond.
| Zoek je een erkende ventilatieverslaggever? Vinco Engineering ondersteunt je bij de opmaak van het verplichte ventilatieverslag. |
4. De aannemer en installateurs: zorgen voor correcte uitvoering
Op papier kan alles perfect zijn. De uitvoering bepaalt het resultaat.
Hun rol:
- Correct uitvoeren volgens plannen en berekeningen
- Isolatiediktes respecteren
- Luchtdichtingsdetails zorgvuldig uitvoeren
- Juiste ventilatiedebieten instellen en inregelen
- Technische fiches en attesten aanleveren
Zonder correcte uitvoering én bewijsstukken kan de EPB-aangifte in het gedrang komen en geeft het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap mogelijks een boete aan de bouwheer.
EPB doorheen de verschillende bouwfases
Fase 1: voorontwerp
In de ontwerpfase worden de belangrijkste energiekeuzes vastgelegd. De architect werkt het gebouw zo uit dat het aan de EPB-eisen kan voldoen. De EPB-verslaggever maakt een voorafberekening en geeft advies wanneer het ontwerp niet voldoet. Tegelijk stelt de ventilatieverslaggever het ventilatievoorontwerp op.
De bouwheer moet in deze fase de juiste partijen aanstellen. Wie hier goed samenwerkt, voorkomt latere aanpassingen op de werf.
Fase 2: vergunningsaanvraag en start van de werken
Bij de vergunningsaanvraag toont het ontwerp aan dat het project aan de energie-eisen kan voldoen. De architect dient de aanvraag in namens de bouwheer. De EPB-verslaggever dient vervolgens de startverklaring in, inclusief het ventilatievoorontwerp.
Zonder correct ingediende startverklaring mogen de werken niet beginnen.
Fase 3: uitvoering
Tijdens de uitvoering moet het gebouw worden gerealiseerd zoals ontworpen en berekend. Wijzigingen aan beglazing, isolatie, technieken of ventilatie kunnen het EPB-resultaat beïnvloeden.
De aannemers voeren uit volgens plan. De bouwheer verzamelt de nodige bewijsstukken. De EPB-verslaggever verwerkt eventuele wijzigingen in de berekening en de ventilatieverslaggever controleert de uitvoering van het ventilatiesysteem.
Fase 4: oplevering en aangifte
Na afronding worden alle bewijsstukken verzameld. De ventilatieverslaggever stelt het ventilatieprestatieverslag op. De EPB-verslaggever dient vervolgens de voorlopige en definitieve EPB-aangifte in.
Pas dan is het EPB-dossier volledig afgerond en voldoet het project administratief aan de regelgeving.
Veelgestelde vragen over EPB
1. Wanneer moet je een EPB-verslaggever aanstellen?
Je moet een EPB-verslaggever aanstellen vóór de start van de werken. In Vlaanderen is dit verplicht voor vergunningsplichtige bouwprojecten. De verslaggever moet namelijk de startverklaring indienen vóór je effectief begint te bouwen of te renoveren. In Brussel dient de EPB berekening reeds bij de aanvraag van de omgevingsvergunning gevoegd te worden. Wacht je te lang, dan riskeer je administratieve problemen of boetes.
2. Wat gebeurt er als je niet voldoet aan de EPB-eisen?
Wanneer je gebouw niet voldoet aan de EPB-eisen, kan de overheid een (zeer zware) administratieve boete opleggen. Dat leidt vaak tot extra kosten die je met een goede voorbereiding en correct EPB advies had kunnen vermijden.
3. Wie stelt EPB op?
De EPB-aangifte wordt opgesteld en ingediend door een erkende EPB-verslaggever. Hij of zij berekent de energieprestatie van het gebouw, verwerkt de aangeleverde bewijsstukken en dient zowel de startverklaring als de definitieve aangifte in, in opdracht van de bouwheer.
De bouwheer blijft wel juridisch eindverantwoordelijk voor het naleven van de EPB-eisen.
4. Wat is de gemiddelde prijs voor een EPB-verslag?
De gemiddelde prijs voor een EPB-verslag van een woning in Vlaanderen varieert tussen €650 en €950 exclusief btw, afhankelijk van de omvang en complexiteit van het project.
Factoren zoals bijkomende diensten (bijvoorbeeld ventilatieverslaggeving of een luchtdichtheidsmeting (blowerdoortest)) kunnen de totaalprijs beïnvloeden. Ook de grootte van de woning en het aantal technische installaties spelen een rol.
Wil je een exacte prijs voor jouw project? Dan laat je best je plannen analyseren en vraag je een gerichte offerte aan.
Lees hier meer over de EPB-prijs.
Samen zorgen voor een sterk EPB-resultaat
EPB is een traject waarin elke partij zijn rol moet opnemen. Jij bent als bouwheer eindverantwoordelijk. De architect verwerkt de energieprestaties in het ontwerp. De EPB-verslaggever geeft je concrete adviezen, berekent en dient het dossier in. De aannemer voert correct uit en levert de nodige bewijsstukken aan.
Wanneer die samenwerking goed verloopt, wordt EPB geen administratieve last, maar een logisch onderdeel van een energiezuinig en kwalitatief gebouw.
- Heb je vragen over je project? Neem gerust contact op
- Wil je zeker zijn dat jouw project correct wordt opgevolgd? Vraag je offerte aan